’s Nachts varen. Ik weet niet precies wat het is, maar ik hou ervan.

Zodra de zon verdwenen is en de laatste kleuren uit de lucht zijn weggetrokken, verandert de zee. Alsof iemand een schakelaar omzet. Overdag is er altijd wel iets. Een vreemde wolk, een zeil aan de horizon, een koers die moet worden aangepast, een klusje, een boek. De wereld vraagt voortdurend om je aandacht. ’s Nachts niet. Dan wordt de boot een kleine, veilige cocon, midden in een gigantische donkere wereld.

We zijn met z’n tweeën aan boord. Zwemvest aan, altijd. En we verlaten de kuip nooit alleen. Dat is de regel. We slapen afwisselend, telkens drie uur. De een probeert wat slaap te pakken terwijl de ander de wacht houdt. En zo schuiven we samen de nacht door.

De zee klinkt anders in het donker. Je hoort de wind door het want. Het ritmische breken van de golven tegen de romp. Soms een zwaardere golf die onder de boot doorrolt. En af en toe licht het water op. Plankton, dat als kleine groene sterretjes achter de boot begint te fonkelen zodra het water beweegt. Alsof we een spoor van licht door de nacht trekken.

Zonder maan is de duisternis bijna compleet. Je ziet nauwelijks waar de zee ophoudt en de lucht begint. Alleen de instrumenten aan boord vertellen je waar je bent. De plotter werpt een zachte, blauwe gloed over de kuip. De navigatie-instrumenten geven een groenige schijn. Binnen brandt alleen de rode nachtverlichting. En voor je staat het stuurwiel, zwak verlicht door de autopilot. Die autopilot is ondertussen onvermoeibaar aan het werk. Koers houden. Golf na golf. Uur na uur. Hij stuurt ons door de nacht terwijl wij eigenlijk maar hoeven te kijken, te luisteren en wakker te blijven.

Heel af en toe verschijnt er een lichtje aan de horizon. Een ander schip. Op het water is een schip ’s nachts niet meer dan dat: een paar lichtjes, ver weg in de duisternis. Op de AIS zie je vervolgens wie het is, waar het vandaan komt, waar het naartoe gaat en hoe dicht het bij ons zal komen. Het geeft een vreemd soort rust, dat kleine bewegende symbooltje op de plotter.

En tegelijk denk ik soms: hoe deden mensen dit vroeger? Nog niet eens zo lang geleden voeren ze hier, in precies dezelfde duisternis, met veel minder informatie. Geen AIS. Geen GPS. Geen elektronische kaart die je voortdurend vertelt waar je bent. Alleen de sterren, de kompasnaald, ervaring en intuïtie.

Wij hebben het comfortabeler. Veiliger ook. Maar toch voelt zo’n nacht op zee nog altijd een beetje als een reis terug in de tijd. Misschien komt het doordat er zo weinig afleiding is. Na een tijdje begint je hoofd zijn eigen koers te varen. Je denkt aan de kinderen thuis. Aan familie en vrienden. Aan de mensen die je mist. Aan de teksten en foto’s in het boek dat Axelle voor ons afscheid heeft laten maken. Je herinnert je plots een gesprek van jaren geleden. Een reis. Een zomeravond. Een klein moment dat je al lang vergeten was. En daarna denk je weer aan wat nog moet komen. Aan plaatsen waar je nog nooit bent geweest. Aan avonturen die nog voor je liggen. Aan de vraag waar deze boot ons allemaal nog zal brengen.

Op zee krijgt tijd een andere betekenis. Overdag lijkt er altijd iets te moeten gebeuren. Je moet varen, kijken, bijsturen, eten, lezen, iets repareren. Zelfs als er niets hoeft, verzin je wel iets dat zou kunnen. Maar ’s nachts valt die behoefte weg. ’s Nachts moet je niets. Je hoeft nergens naartoe, behalve in dezelfde richting. Je hoeft niets op te lossen. Je hoeft alleen maar te zitten en te kijken hoe de boot haar weg vindt door de donkere zee. En ergens tussen twee golven, een zacht verlicht stuurwiel en een eindeloze sterrenhemel, merk je dat je gedachten alle kanten op kunnen gaan.

“Het is fijn vertoeven in mijn hoofd”, zong Raymond van het Groenewoud ooit. Hier, midden op zee, midden in de nacht, begrijp ik precies wat hij bedoelt. De wereld is even gereduceerd tot een boot, een paar lichtjes, de wind, de golven en twee mensen. En verder niets.

Alleen zee.